Het strafschoppensyndroom van het Nederlands elftal is eenvoudig te verklaren. Penaltygoeroe Gyuri Vergouw schreef het al in zijn boek De Strafschop en hij herhaalde zijn woorden tijdens een motivatietraining voor managers van Corus: het draait allemaal om een gedegen voorbereiding.

Gyuri Vergouw (links) vertelt managers over de gevreesde penalty

Trainen dus, maar niet pas één dag voor de kwartfinale, zoals Oranje. "Dan kun je net zo goed gaan kaarten", aldus Vergouw, die vlak voor Euro 2000 25 boeken stuurde naar Frank Rijkaard, maar nooit meer iets hoorde.

De specialist verwijst met grote regelmaat naar het Olympische succes, dat de hockeymannen in 2000 behaalden. Na drie verloren strafballenseries was de toenmalige bondscoach Maurits Hendriks er helemaal klaar mee; hij schakelde een mental-coach in en liet hem de stress-bestendigste strafballennemers selecteren. Wat volgde waren urenlange oefensessies, die leidden tot goud in Sydney. De hockeymannen wonnen zowel de halve finale als de finale, omdat in de beslissende series alle (!) strafballen benut werden. De gouden plak van de hockeyers ondermijnt de stelling, dat trainen op penalty's geen enkele zin heeft. "Onzin, zegt Vergouw, de ultieme strafschop is afhankelijk van zaken die prima te trainen zijn. Naast een gedegen voorbereiding zijn lichaamstaal, kracht en richting van invloed op het resultaat."

Ook het mentale aspect speelt een belangrijke rol. Vergouw wees erop, dat onderschatting (Bosveldt op Euro 2000) of overschatting (Beckham op Euro 2004) kunnen resulteren in missers. Ook de aanloop ("altijd zo'n zes meter achter de bal gaan staan, maar dat hebben de meeste voetballers nu wel door'') speelt een cruciale rol. De aanloop van Frank de Boer was de belangrijkste oorzaak, waarom Vergouw vlak voor Euro 2000 adviseerde om de verdediger geen penalty te laten nemen. "Bij hem kun je al mijlenver aan zien komen, dat-ie links schiet.'' Het meest trefzeker is een speler, die de bal in de linker- of rechterbovenhoek schiet. Het minst doeltreffend zijn de spelers, die bal laag of door het midden nemen. ''Dat zijn plekken, waar keepers het meeste kans maken.''

Een perfecte penalty na de training